Tüketiciler için konforlu bir deneyim olan e-ticaretin “tek tıkla iade” özelliği, şirketler ve çevre için büyük bir yük oluşturuyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, “İade Ekonomisi”nin mali ve çevresel yükünü değerlendirdi. Pala, “Birçok durumda bir kazağın iade süreci, tek birim üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük meydana getiriyor” dedi.
Çevrim içi alışverişin hayatın merkezine yerleşmesiyle birlikte, tüketiciler için büyük bir kolaylık olan iade süreçleri, lojistik sektörü için karmaşık bir sınav haline geldi. Özellikle giyim ürünlerinde artan iade oranları, “Tersine Lojistik” kavramını gündeme getirdi. Pala, masum görünen bir iade işleminin, ürünün üretim maliyetini bile aşan bir operasyonel yük ve oluşan karbon ayak izi nedeniyle çevresel sorun oluşturabildiği ve bu süreçlerin en doğru şekilde yönetilmesi gerekliliği konusunda uyardı.
Pala, bir ürünün müşteriden depoya geri dönüşünün; toplama, taşıma, kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi çok katmanlı bir süreci tetiklediğini belirtti. Bu sürecin mali boyutunu özetleyerek şunları söyledi: “Örneğin bir kazağın üretim aşaması genellikle ölçek ekonomileri sayesinde daha düşük maliyetliyken; iade edilen bir ürün için yürütülen adımlar tekil bazda çok daha maliyetli.”
Tüketicilerin en sık başvurduğu iade nedeni olan “beden uyuşmazlığı”, kontrolsüz yönetildiği takdirde arka planda ciddi bir çevre kirliliğine yol açıyor. Pala, tüketicinin “uymazsa geri gönderirim” rahatlığını meydana getirdiği görünmeyen karbon ayak izini anlatarak, “Bir ürün, kargo aracılığıyla toplama merkezlerine, ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınıp yeniden paketlendikten sonra stoklanıyor ve başka bir sevkiyata hazırlanıyor. Özellikle moda perakendisinde, ürün başına düşen karbon salınımı, ilk sevkiyat sürecindeki emisyonu aşabilir ve sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturur.”
Pala, çözümün stratejik iyileştirmede olduğunu vurgulayarak sözlerini şöyle tamamladı: “Tersine lojistik süreçleri dikkatli ve düzenli bir şekilde uygulandığında; taşıma planlaması, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısının iyileştirilmesiyle riskler minimize edilebilmektedir. Doğru yönetilen tersine lojistik hem operasyonel verimliliği artırmakta hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyum sağlamaktadır.”
Editör Notu: İade süreçlerinin daha verimli ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesini isteyen birçok şirket ve kuruluş var. Tüketiciler de bu konuda daha bilinçli davranarak, sadece gereksiz iadeleri yapmaması ve şirketlerin daha fazla kaynak harcamasına neden olmadan, çevreye zarar vermemesi için çaba sarf edebilir.
Gelişmeleri kaçırmamak için GÜNDEM ÖZETİ ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Konuya ilişkin resmî bilgiler için TCMB ve TÜİK duyuruları takip edilebilir.
About the Author
